|
Kanarya Sözlüğü A ABSORBE:İçine almak,emme,soğurma AREAL:Alan,saha(Mozaik kuşlarda maske,göğüs,kanat üstü,kuyruk sokumu renkleri kırmızı veya sarı areal bölgelerdir) AVİUM:kuşlar tarafından
sevilerek yenen (avis:kuş)
B BAKTERİ:Bir kısım tek hücreli canlılara verilen isimdir. Bakteriler çok basit yapılı, belirsiz çekirdekli, genellikle klorofilsiz ve bölünerek çoğalan, sınıflandırmada bitki ve hayvan grupları arasında yer alan canlılardır. Hızlı çoğalmaları ve biyoşimik etkileriyle, canlılar dünyasında denge sağlamakta çok büyük rol oynarlar. (Bacteri) BETA:Bilimsel sınıflandırmalarda ikinci olan bir şeyi ifade olarak kullanılır.(Beta karoten vs) BİYOTİP:Fenotip ve döle geçen özellikleri aynı olan canlıların oluşturduğu, homojen görünüşlü toplumdur. Bir başka ifade ile, kalıtsal özellikleri ile yapı ve görünüş (şekil) benzerliği gösteren bireylerin oluşturduğu homojen toplumdur BETA-KAROTEN:Portakal renk
veren doğal ürünler.Kanbe biberi,havuç,yonca,susam yağı gibi.
C CLEAN:Kuzeyden güneye doğru gidildikçe kuşların renklerinde olan canlanmadır.Bu da demek oluyor ki kuzeyde yasayan kuşlar iklim şartları nedeniyle renkleri donuk ve vücutları iridir..Güneye doğru gidildikçe kuşların boyları küçülür ve çok daha canlı renkleri olur. CLEAR:Clear, melanin
pigmentinden tamamen yoksun olan kuşları belirtmek için
kullanılır.
D DOMİNANT:Üstün olma,baskın olma
E ENDEMİK:Belirli bölgeye ait canlı türleri. ENZİM:Bir kimyasal tepkimeye sebep olan ve onu hızlandıran, eriyebilir organik madde.Hücre içinde üretilen ve bütün hayat olaylarını başlatan, hızlandıran, protein yapısındaki Katalizör proteinlere verilen ad. Biyokimyasal tepkimelerin gerçekleşme sürecini hızlandırır, ancak sürecin oluş biçimini etkilemezler E VİTAMİNİ:Bu vitamin kanaryalar için çok önemlidir.Erkek ve dişide cinsel güçü artırır.Yumurtalarda doluluk oranını yükseltir.Çimlendirilmiş buğday E vitamini deposudur. EVULASYON:Bir tür değişim
F FEO MELANİNİ:Feo ( Phaeomelanine )= Yuvarlak renk noktacıklarının kum sarısından kulak kırmızısına kadar tüy hücrelerinde depolanmasıdır.Bu da sadece tüyün dış uçlarında çepe cevre kendini göstermesidir FOLİKÜL:Memelilerde yumurtalıkta bulunan ve olgunlaşmış yumurtayı taşıyan kesecik. FOUL:Foul terimi
kanatlarında ve kuyruğunda yer alan tüylerde koyu renk pigment
taşımayan kuşlar için kullanılır.
G GENOTİP:Kusun üzerinde göstermediği ama kanında taşıdığı genetik tip.Mesela siyah ( yeşil ) bir kusun ayni anda akik kanı da taşıması gibi. Böyle bir erkeğin gelecek yıl akik dişi yavru vermesi o kusun genotipinde akik özelliğini taşımasındandır. GONOZOMAL:Yani x veya y
kromozomuna bağlı olarak geçen demek
H HOMOZİGOT: (homozygous) belirli bir genin, her biri bir ebeveynden kalıtılmış, birbiri ile aynı iki formuna sahip olan birey HETEROSİS: (melez gücü) Melezlerin atalarına göre kazandıkları üstünlük HOMOJEN: Bütün birimleri aynı yapıda, aynı nitelikte olan
I
İ İNTEVSİV:A.Tipi,Acı sarı,ince tüy INZUCHT:Almancada kanaryaların aile içi çiftleştirilmesi metoduna verilen isim. İNHİLASYON:Buğu,gaz veya ufak
damlacıklar halindeki sıvıların solunması
K KAPALI SİSTEM:Ötüm kuşu eğitimi için kullanılan bir sistem.''Kapalı sistemle kuşlarını yarıştıran,bu alanda çok başarılı , ünlü bir yetiştiricinin salmalardaki kuşlarını, kuşyemi,rapiska karışımlı yem ve ufalanmış kuru ekmekle beslediğine şahit olduk. 1 inci,2 inci dönem yavruları,dişi ve erkek damızlıklar ayrı ayrı, 40 m2 lik bir mekanda bulunan 4 ayrı salmada barındırılmaktaydı ve erkek yavruların bulunduğu salmalara 2 veya 3 er hatasız eğitici kuş konulmuştu. Kendisine ,kuşlarını neden salmalarda karanlıkta barındırdığını ve neden zayıf,kuvvetsiz beslediğini sorduğumuzda, salmalarda başlatılan karartmalar yardımıyla kuşların eğitim alacakları, ön cephesi balmumlu sarı bir kağıtla kapatılmış,diğer cepheleri kapalı olan eğitim kafeslerini yadırgamadıklarını ,hafif besleme - salmalarda karanlığa alıştırma - karanlıkta tutma metodunun, kapalı sistemle eğitilecek ve yarıştırılacak kuşlar için uygulandığı,ancak bu metotla ,kapalı sistemde standart olan alçak ötüm tarzının( Harzer ötüm yüksekliği ) kazanılabileceği cevabını aldık. M.ALİ KARAİPEK'' KALİTATİF:Çevre koşullarının etkisinin hiç olmadığı yada çok az olduğu, yani ortaya çıkışları genetik yapıya bağlı olan özellikler kalitatif özellikler olarak adlandırılırlar. Renk, tepe, paça gibi özellikler kalitatif özelliklerdir. KERATİN:Omurgalı hayvanların derisinin, tırnak saç, boynuz gibi yapılarında bulunan, suda çözünmeyen sert protein KURU ÖTÜM: (Malinua)Su turları istenilen kalitede olmayan kuşların ötüşlerine denir. KUŞ SAATİ:Her kuş türünün mevsimlik ve günlük olarak belirli ötme zamanları vardır.Hatta aynı kuş bile günlerin uzama veya kısalmasına göre ötmeye başlama zamanını dakika dakika değiştirmektedir.Bu o kadar kesindir ki,kuşların zamanını ölçen bir mekanizmaya sahip oldukları kanısına varılmıştır.Bu mekanizmaya "kuş saati" adı verilmiştir.(bird-clock) KROMOZOM:Çekirdek içinde özel boylarla boylanan ve kalıtım özelliklerinin kuşaktan kuşağa iletilmesini sağlayan ipliksi yapılara denir. Kromozomlar sarmal olarak (helezon şeklinde) kıvrılmış kromonema denilen eşit uzunlukta ipliksi yapılardan meydana gelir.Prokaryot ve ökaryot hücrelerde üzerlerinde genleri taşıyan DNA ve nükleoproteinden oluşmuş yapı. Hücrenin kendi kendini eksiksiz olarak kopyalamasına yarayan tüm bilgileri içeren ve hücre çekirdeğinde yer alan DNAlar. KARBONHİDRATLAR:Özümleme sonucunda meydana gelen ve azot içermeyen karbon,hidrojen ve oksijenin bileşimiyle oluşan organik maddelerdir(şeker,nişasta gibi) KAROTEN:yağda çözünebilen bitkisel pigmentlerin son derece renkli (kırmızı, turuncu ve sarı) bir grubudur.Sebze ve meyvelerden elde edilen beta karoten, vücutta A vitaminine dönüşür.Başta havuç, kayısı, kavun, böğürtlen, şeftali, balkabağı olmak üzere tüm sarı ve kırmızı ile yeşil renkli meyve ve sebzelerde, lahana, bezelye ve patateste bulunur KATALİZÖR:1.Kimyasal reaksiyonlarda meydana gelen madde değişimlerini etkileyen (çabuklaştıran) fakat kendileri bu olay sonucunda değişmeyen maddeler KANTAKISANTİN:Kimyasal işlemlerle üretilen sentetik vişne rengini veren boya. KOPULASYON:Eşleme veya
dölleme
L LİPOKROM:Melanin kuşların yıllar süren seleksiyonu sonucu kusun üzerindeki Melanin pigmentlerin kaybolmasıyla ortaya çıkmış sarı ,kırmızı beyaz ve ara renkleridir. Lipokromun öteki ismi de yağ rengidir. LUTİNO:Kırmızı gözlü sarı kuşlardır.Düz sarı veya sarı beyaz mozaik renk forumlarında görülebilir. LÜTEİN:Folikül hücrelerinde
meydana gelen, yumurta sarısına renk veren pigment.
M MELEZ:Hibrit.Genetik bakımdan yakın akraba olan , fakat değişik karakterlere sahip bulunan ( ırk, varyete, cins) iki biyotipin seksüel olarak birleşmesinden oluşan bireylerdir. METABOLİZMA:Canlı organizmanın hücreleri içinde meydana gelen ve enzimlerle kontrol edilen olayların hepsi. Metabolizma ile enerji üretimi ve madde yapımı gerçekleştirilir. ATP üretimi ve protein sentezi iki önemli metabolik reaksiyondur MUTASYON:Genetik değişimdir genetik bilginin döllenme esnasında genlerin yer değiştirmesiyle ortaya çıkan değişikliktir.Doğa her 10 yılda bir yeni bir mutasyon verir ama doğada yasama sansı az olduğundan kaybolup gider.Beyaz Impala (Afrikada yasayan Antilop türüdür)görülmüş ama yaşatılamamıştır MORFOLOJİ:Canlıların dış görünüş şekil ve yapılarını inceleyen bilim dalıdır.(Morphology) MODİFİKASYON:Kusun dış görünüşündeki değişmedir .Oluşum nedeni bazı dış etkenlerle kusun dış görünüşünde bazı değişiklikler olur.Mesela kula bir kus güneşte fazla kalınca kusun üzerinde bir solmanın oluşması gibi.Buda kusun genetik formülünde her hangi bir değişiklik olmaz tamamen dış etkenlerdendir MONOGAM:Tek esli yasam
sekli.Hayati tek esle geçirme seklidir.Bazı kuşlar bir defa
esini bulur ve bir tek onunla yavru yapar ve büyütür
O ORNİTHOLOJİ:Kuşların sistematikteki yeri ve genel özellikleri, vücut yapıları, deri, ekstremiteler, gaga, tüy değişimi ve beslenme konularına değinilerek kuşların yayılış bölgeleri ve göçleri anlatılmaktadır. Kuşların sınıflandırılması ve tayin anahtarları verilerek belirli taksonomik gruplar tanıtılmaktadır OTOZOMAL:Diğer kromozomlara
bağlı olarak geçen, erkek veya dişide olabilirliliği cinsiyet
kromozomlarına bağlı olmayan demek hem gonozomal hemde
otozomalın resesif (çekinik) ve dominantlar (baskın) vardır.
P PASTEL:Pastel renk,soluk renk PHAEO:Kahverengi kırmızı PİGMENT:Bitkilerde ve hayvanlarda bulunan renk maddelerinin genel adı. PROTEİN:Canlı hücrelerin ana maddesini oluşturan, genellikle sülfür, oksijen ve karbon öğeleri bulunan amino asit birleşiminden oluşmuş, Yumurta akı, et, süt vb. yiyeceklerde bulunan karmaşık yapılı doğal madde:2-Yapısında karbon, hidrojen, oksijen ve azot gibi elementleri bulunduran temel moleküllerdir. Amino asitlerin peptid bağlarıyla birleşmesinden oluşur. Belli bir sırada dizilmiş bir veya birkaç amino-asit zincirinden oluşan büyük moleküller. Bu dizilişi genetik kodlamadaki nükleotidler belirler. Proteinler vücudumuzdaki hücrelerin, dokuların ve organların oluşması, işlevlerini görebilmesi ve bunu uyum içinde yapmaları için gereklidir. Her proteinin kendine özgü bir işlevi vardır. Sözgelimi hormonlar ve enzimler adlarını duyduğumuz protein türlerinden ikisidir. POSİTÜR:Irk kanaryasıdır. renginden çok duruş ve sekil kanaryasıdır.Şu an bizim bildiğimiz Dünya standartlarında 29 positür kanaryası vardır POLİMERİ:Bir sürü genin
birleşerek ortaya çıkardıkları bir özellik veya kusun diş
görüntüsüdür
R RESESİF GEN:Etkisini fenotipte gösteremeyen ve çekinik olan gen. RUBİNO:Kırmızı gözlü,kırmızı
kuşlardır.Düz kırmızı ve al mozaik olarak görülebilir.
S SELEKSİYON:Seçilim, ayıklama. SLEF:Self kuş tüm tüylerinde melanin pigmenti taşıyan kuştur SU TURLARI: (Malinua) Klokkende ,Bollende ,Rollende STAM:Stam kelime anlamı
olarak soy , nesil , kabile anlamına gelmektedir, Malinua
yarışmalarında stam kelimesi 4 lü takımlar için kullanılmaktadır
T TÜR:Birbirlerine fevkalade benzerlik gösteren ve aralarında döllenerek kendilerine benzer döller meydana getirebilen bireyler topluluğudur. Türler sabit birimler olmayıp kendi içinde daha alt birimlere ayrılabilir. Eğer bir tür iki veya daha çok alttür veya varyete gibi alt taksonlara (yani canlıların sınıflamasında ele alınan herhangi iki grup) ayrılıyorsa buna "Politipik Tür" denilir. Eğer alt türe ayrılmıyorsa buna "Monotipik Tür" denilir. Bazı durumlarda iki tür morfolojik olarak tamamen birbirinin aynısı olmasına karşın, üreme bakımından tamamen birbirinden ayrılmışlardır. Böyle morfolojik olarak birbirlerinin aynı olduğu halde aralarında üreme engeli olan türlere "İkiz Türler" adı verilir. İngilizcesi Species. TİCKED:Ticked kuş, tek bir
tane melanin pigmentli alana sahip kuştur ve bu alan 1 cm² lik
alana sahip bir cisim ile kaplanabilecek büyüklüktedir
V VARYASYON:Bir türün bireylerindeki aynı karakterin farklı şekilleri, değişiklik, çeşitlilik. VİRÜS:Sadece içine girdiği bir başka hücre içinde yeniden üreyebilen ve hücresel yapısı olmayan canlı. Virüsler bir protein kılıfı içindeki nükleik asitlerden ibarettir. Bazılarınınsa basit bir zarı vardır. Virüsler çoğalmak için, içine girdikleri hücrenin sentezleme yeteneğinden yararlanır.
Z Hazırlayan : Ertuğrul Görüşük |