Kanarya Sözlüğü

A
ACI:İntevsiz tüy tipi,ince tüy, A tipi tüy,acı sarı tüy,gözeneksiz vücuda yapışık, parlak, üzeri cilalanmış gibi, sulu boya renkleri gibi, kaygan olandır

ABSORBE:İçine almak,emme,soğurma

AREAL:Alan,saha(Mozaik kuşlarda maske,göğüs,kanat üstü,kuyruk sokumu renkleri ‘’kırmızı veya sarı’’ areal bölgelerdir)

AVİUM:kuşlar tarafından sevilerek yenen (avis:kuş)
 

B
BAF:İntevsiv olmayan tüy.kalın tüy B.tipi,kamışi,buff,kalın tüyler daha mat, pastel renkler ön planda, gözenekli tüy,

BAKTERİ:Bir kısım tek hücreli canlılara verilen isimdir. Bakteriler çok basit yapılı, belirsiz çekirdekli, genellikle klorofilsiz ve bölünerek çoğalan, sınıflandırmada bitki ve hayvan grupları arasında yer alan canlılardır. Hızlı çoğalmaları ve biyoşimik etkileriyle, canlılar dünyasında denge sağlamakta çok büyük rol oynarlar. (Bacteri)

BETA:Bilimsel sınıflandırmalarda ikinci olan bir şeyi ifade olarak kullanılır.(Beta karoten vs)

BİYOTİP:Fenotip ve döle geçen özellikleri aynı olan canlıların oluşturduğu, homojen görünüşlü toplumdur. Bir başka ifade ile, kalıtsal özellikleri ile yapı ve görünüş (şekil) benzerliği gösteren bireylerin oluşturduğu homojen toplumdur

BETA-KAROTEN:Portakal renk veren doğal ürünler.Kanbe biberi,havuç,yonca,susam yağı gibi.
 

C
CİNS:Birbirine benzeyen ve müşterek karakterleri olan türlerin topluluğudur. Tek bir türü olan cinsler vardır. Bunlara "Monotipik Genus" adı verilir. (Örnek: Sequoiadendron gignteum, Cryptomeria japonica, Ginkgo bloba) Birden fazla türü olan cinslere "Politipik Genus" denir

CLEAN:Kuzeyden güneye doğru gidildikçe kuşların renklerinde olan canlanmadır.Bu da demek oluyor ki kuzeyde yasayan kuşlar iklim şartları nedeniyle renkleri donuk ve vücutları iridir..Güneye doğru gidildikçe kuşların boyları küçülür ve çok daha canlı renkleri olur.

CLEAR:Clear”, melanin pigmentinden tamamen yoksun olan kuşları belirtmek için kullanılır.
 

D
DİFORMİK: Kırmızı lipokrom üretmek amacıyla deneysel yetiştiriciler tarafından ilk çiftleştirmelerde çok soluk renkli dişiler meydana gelmiştir. Bu soluk renkli dişiler ”Dimorfik” olarak adlandırılmışlar ve yapılan incelemeler sonucu tüylerinin intensif olmayanlara oranla çok daha geniş olduğu bildirilmiştir

DOMİNANT:Üstün olma,baskın olma

E
EGZOTİK:Yerli olmayan canlılar.

ENDEMİK:Belirli bölgeye ait canlı türleri.

ENZİM:Bir kimyasal tepkimeye sebep olan ve onu hızlandıran, eriyebilir organik madde.Hücre içinde üretilen ve bütün hayat olaylarını başlatan, hızlandıran, protein yapısındaki Katalizör proteinlere verilen ad. Biyokimyasal tepkimelerin gerçekleşme sürecini hızlandırır, ancak sürecin oluş biçimini etkilemezler

E VİTAMİNİ:Bu vitamin kanaryalar için çok önemlidir.Erkek ve dişide cinsel güçü artırır.Yumurtalarda doluluk oranını yükseltir.Çimlendirilmiş buğday E vitamini deposudur.

EVULASYON:Bir tür değişim
 

F
FENOTİP:Kuşun dış görünüşü

FEO MELANİNİ:Feo ( Phaeomelanine )= Yuvarlak renk noktacıklarının kum sarısından kulak kırmızısına kadar tüy hücrelerinde depolanmasıdır.Bu da sadece tüyün dış uçlarında çepe cevre kendini göstermesidir

FOLİKÜL:Memelilerde yumurtalıkta bulunan ve olgunlaşmış yumurtayı taşıyan kesecik.

FOUL:“Foul” terimi kanatlarında ve kuyruğunda yer alan tüylerde koyu renk pigment taşımayan kuşlar için kullanılır.
 

G
GENETİK:Kalıtımı ve çeşitliliği inceleyen bilim dalıdır.Ana ve babanın özelliklerinin yavrulara nasıl aktarıldığını araştıran bilim dalıdır diye tanımlanır

GENOTİP:Kusun üzerinde göstermediği ama kanında taşıdığı genetik tip.Mesela siyah ( yeşil ) bir kusun ayni anda akik kanı da taşıması gibi. Böyle bir erkeğin gelecek yıl akik dişi yavru vermesi o kusun genotipinde akik özelliğini taşımasındandır.

GONOZOMAL:Yani x veya y kromozomuna bağlı olarak geçen demek
 

H
HETEROZİGOT: (heterozygous) belirli bir genin, her biri bir ebeveynden kalıtılmış iki farklı formuna sahip olan birey

HOMOZİGOT: (homozygous) belirli bir genin, her biri bir ebeveynden kalıtılmış, birbiri ile aynı iki formuna sahip olan birey

HETEROSİS: (melez gücü) Melezlerin atalarına göre kazandıkları üstünlük

HOMOJEN: Bütün birimleri aynı yapıda, aynı nitelikte olan

I
IRK:Bir tür grubu içinde,örneğin,populasyonda,genetik bakımdan fizyolojik ve morfolojik karakteristikler itibariyle belirli farklar gösteren bireylerin oluşturduğu gruplardır. Bu karakteristikler doğal koşullara uyum sonucu da olabilir. Irkların meydana gelişindeki değişim, ekotiplere benzememesine karşın, doğal uyum sonucu olması mutlak gerekli bulunmamakla birlikte, genel olarak bu terim otoriteler tarafından ekotip ile aynı anlamda kullanılmaktadır. Onun için aynen ekotiplerin meydana gelişini niteleyen coğrafi, lokal, klimatik ,edafik (yani toprakla ve onun bitki ve hayvan yaşamı üzerindeki etkisiyle ilgili), fizyografik ve morfolojik gibi sözcükler ırklar içinde sürekli olarak kullanılmaktadır. İngilizce’si Race
 

İ
İNTERMİTER:Genetikte ortalama iki genin karışımıyla ortaya çıkan genetik esleme seklidir.Ne Rezessiv nede Dominant bir özelliktir.Örnek olarak Onyx bir kuşu normal bir kuşla eşleyince aldığımız yavrular ne Onyx nede normaldir yarışma kuşu değildir ama tam çalışılacak bir kustur.

İNTEVSİV:A.Tipi,Acı sarı,ince tüy

INZUCHT:Almanca’da kanaryaların aile içi çiftleştirilmesi metoduna verilen isim.

İNHİLASYON:Buğu,gaz veya ufak damlacıklar halindeki sıvıların solunması
 

K
KALITIM:Genetik özelliklerinin ana ve babadan çocuklarına,yavrularına,kendinden sonraki kuşaklara geçme sürecidir.Bu süreç birbirinin ardından gelen kuşakların birbirine benzemesini sağlar.(heredity)

KAPALI SİSTEM:Ötüm kuşu eğitimi için kullanılan bir sistem.''Kapalı sistemle kuşlarını yarıştıran,bu alanda çok başarılı , ünlü bir yetiştiricinin salmalardaki kuşlarını, kuşyemi,rapiska karışımlı yem ve ufalanmış kuru ekmekle beslediğine şahit olduk. 1 inci,2 inci dönem yavruları,dişi ve erkek damızlıklar ayrı ayrı, 40 m2 lik bir mekanda bulunan 4 ayrı salmada barındırılmaktaydı ve erkek yavruların bulunduğu salmalara 2 veya 3 er hatasız eğitici kuş konulmuştu. Kendisine ,kuşlarını neden salmalarda karanlıkta barındırdığını ve neden zayıf,kuvvetsiz beslediğini sorduğumuzda, salmalarda başlatılan karartmalar yardımıyla kuşların eğitim alacakları, ön cephesi balmumlu sarı bir kağıtla kapatılmış,diğer cepheleri kapalı olan eğitim kafeslerini yadırgamadıklarını ,hafif besleme - salmalarda karanlığa alıştırma - karanlıkta tutma metodunun, kapalı sistemle eğitilecek ve yarıştırılacak kuşlar için uygulandığı,ancak bu metotla ,kapalı sistemde standart olan alçak ötüm tarzının( Harzer ötüm yüksekliği ) kazanılabileceği cevabını aldık. M.ALİ KARAİPEK''

KALİTATİF:Çevre koşullarının etkisinin hiç olmadığı yada çok az olduğu, yani ortaya çıkışları genetik yapıya bağlı olan özellikler kalitatif özellikler olarak adlandırılırlar. Renk, tepe, paça gibi özellikler kalitatif özelliklerdir.

KERATİN:Omurgalı hayvanların derisinin, tırnak saç, boynuz gibi yapılarında bulunan, suda çözünmeyen sert protein

KURU ÖTÜM: (Malinua)Su turları istenilen kalitede olmayan kuşların ötüşlerine denir.

KUŞ SAATİ:Her kuş türünün mevsimlik ve günlük olarak belirli ötme zamanları vardır.Hatta aynı kuş bile günlerin uzama veya kısalmasına göre ötmeye başlama zamanını dakika dakika değiştirmektedir.Bu o kadar kesindir ki,kuşların zamanını ölçen bir mekanizmaya sahip oldukları kanısına varılmıştır.Bu mekanizmaya "kuş saati" adı verilmiştir.(bird-clock)

KROMOZOM:Çekirdek içinde özel boylarla boylanan ve kalıtım özelliklerinin kuşaktan kuşağa iletilmesini sağlayan ipliksi yapılara denir. Kromozomlar sarmal olarak (helezon şeklinde) kıvrılmış kromonema denilen eşit uzunlukta ipliksi yapılardan meydana gelir.Prokaryot ve ökaryot hücrelerde üzerlerinde genleri taşıyan DNA ve nükleoproteinden oluşmuş yapı. Hücrenin kendi kendini eksiksiz olarak kopyalamasına yarayan tüm bilgileri içeren ve hücre çekirdeğinde yer alan DNAlar.

KARBONHİDRATLAR:Özümleme sonucunda meydana gelen ve azot içermeyen karbon,hidrojen ve oksijenin bileşimiyle oluşan organik maddelerdir(şeker,nişasta gibi)

KAROTEN:yağda çözünebilen bitkisel pigmentlerin son derece renkli (kırmızı, turuncu ve sarı) bir grubudur.Sebze ve meyvelerden elde edilen beta karoten, vücutta A vitaminine dönüşür.Başta havuç, kayısı, kavun, böğürtlen, şeftali, balkabağı olmak üzere tüm sarı ve kırmızı ile yeşil renkli meyve ve sebzelerde, lahana, bezelye ve patateste bulunur

KATALİZÖR:1.Kimyasal reaksiyonlarda meydana gelen madde değişimlerini etkileyen (çabuklaştıran) fakat kendileri bu olay sonucunda değişmeyen maddeler

KANTAKISANTİN:Kimyasal işlemlerle üretilen sentetik vişne rengini veren boya.

KOPULASYON:Eşleme veya dölleme
 

L
LETAL:Geçmesine ,gelmesine,öne çıkmasına izin vermek.(Tepe letal faktördür)

LİPOKROM:Melanin kuşların yıllar süren seleksiyonu sonucu kusun üzerindeki Melanin pigmentlerin kaybolmasıyla ortaya çıkmış sarı ,kırmızı beyaz ve ara renkleridir. Lipokromun öteki ismi de yağ rengidir.

LUTİNO:Kırmızı gözlü sarı kuşlardır.Düz sarı veya sarı beyaz mozaik renk forumlarında görülebilir.

LÜTEİN:Folikül hücrelerinde meydana gelen, yumurta sarısına renk veren pigment.
 

M
MELANİN:Kusun doğal renklerindendir.Tüy üzerindeki siyah ve kula melaninler gibi.Melaninler çok özel Pigment hücrelerinin oksitlenmesiyle Kromogenlerinden oluşur.Bej renginden siyaha kadar çözülemeyen ( Kanda ve yağda ) koyu renk tonlarıdır. Doğada iki Melanin vardır KULA ve SIYAH ( Yeşil )

MELEZ:Hibrit.Genetik bakımdan yakın akraba olan , fakat değişik karakterlere sahip bulunan ( ırk, varyete, cins) iki biyotipin seksüel olarak birleşmesinden oluşan bireylerdir.

METABOLİZMA:Canlı organizmanın hücreleri içinde meydana gelen ve enzimlerle kontrol edilen olayların hepsi. Metabolizma ile enerji üretimi ve madde yapımı gerçekleştirilir. ATP üretimi ve protein sentezi iki önemli metabolik reaksiyondur

MUTASYON:Genetik değişimdir genetik bilginin döllenme esnasında genlerin yer değiştirmesiyle ortaya çıkan değişikliktir.Doğa her 10 yılda bir yeni bir mutasyon verir ama doğada yasama sansı az olduğundan kaybolup gider.Beyaz Impala (Afrika’da yasayan Antilop türüdür)görülmüş ama yaşatılamamıştır

MORFOLOJİ:Canlıların dış görünüş şekil ve yapılarını inceleyen bilim dalıdır.(Morphology)

MODİFİKASYON:Kusun dış görünüşündeki değişmedir .Oluşum nedeni bazı dış etkenlerle kusun dış görünüşünde bazı değişiklikler olur.Mesela kula bir kus güneşte fazla kalınca kusun üzerinde bir solmanın oluşması gibi.Buda kusun genetik formülünde her hangi bir değişiklik olmaz tamamen dış etkenlerdendir

MONOGAM:Tek esli yasam sekli.Hayati tek esle geçirme seklidir.Bazı kuşlar bir defa esini bulur ve bir tek onunla yavru yapar ve büyütür
 

O
ORJİN:Bir canlı türün veya yetişme ortamı ırkının bölgesel veya yerel kaynağıdır.(prorevance)

ORNİTHOLOJİ:Kuşların sistematikteki yeri ve genel özellikleri, vücut yapıları, deri, ekstremiteler, gaga, tüy değişimi ve beslenme konularına değinilerek kuşların yayılış bölgeleri ve göçleri anlatılmaktadır. Kuşların sınıflandırılması ve tayin anahtarları verilerek belirli taksonomik gruplar tanıtılmaktadır

OTOZOMAL:Diğer kromozomlara bağlı olarak geçen, erkek veya dişide olabilirliliği cinsiyet kromozomlarına bağlı olmayan demek hem gonozomal hemde otozomalın resesif (çekinik) ve dominantlar (baskın) vardır.
 

P
PAPİLLA:(Latince:çıkıntı) Tıp:Bir yüzeyin üzerinde beliren oluşumlar. Tüm tüyler deriden papilla olarak çıkar.Papillanın dış tabakası tüy kınıdır.İçteki tabaka ise asıl tüyüdür.Tüyün kını, içinden yeni tüylerin gelişeceği kıl follikülüne gömülüdür.Büyüme Prosesi esnasında tüyün ortasındaki yumuşak boşluk kan damarları tarafından beslenir.Temel rengi sağlayan lipokrom renklenmesi kandaki yağlı öğe ve melanistik pigmentteki protein öğe tarafından nakledilir.Tüy tam olarak büyüdüğünde kın kaybolur.Tüy genişler ve sertleşir.Bu olayın gerçekleşmesi ile kan desteği durur.Büyüme tamamlanmıştır ve tüy etkin şekilde ölmüştür.Bundan böyle dışarıdan uygulanan renklendirme işlemleri dışında hiçbir şey tüyün rengini değiştiremez

PASTEL:Pastel renk,soluk renk

PHAEO:Kahverengi kırmızı

PİGMENT:Bitkilerde ve hayvanlarda bulunan renk maddelerinin genel adı.

PROTEİN:Canlı hücrelerin ana maddesini oluşturan, genellikle sülfür, oksijen ve karbon öğeleri bulunan amino asit birleşiminden oluşmuş, Yumurta akı, et, süt vb. yiyeceklerde bulunan karmaşık yapılı doğal madde:2-Yapısında karbon, hidrojen, oksijen ve azot gibi elementleri bulunduran temel moleküllerdir. Amino asitlerin peptid bağlarıyla birleşmesinden oluşur. Belli bir sırada dizilmiş bir veya birkaç amino-asit zincirinden oluşan büyük moleküller. Bu dizilişi genetik kodlamadaki nükleotidler belirler. Proteinler vücudumuzdaki hücrelerin, dokuların ve organların oluşması, işlevlerini görebilmesi ve bunu uyum içinde yapmaları için gereklidir. Her proteinin kendine özgü bir işlevi vardır. Sözgelimi hormonlar ve enzimler adlarını duyduğumuz protein türlerinden ikisidir.

POSİTÜR:Irk kanaryasıdır. renginden çok duruş ve sekil kanaryasıdır.Şu an bizim bildiğimiz Dünya standartlarında 29 positür kanaryası vardır

POLİMERİ:Bir sürü genin birleşerek ortaya çıkardıkları bir özellik veya kusun diş görüntüsüdür
 

R
RESESİF:Alta kalma özelliği-çekinik

RESESİF GEN:Etkisini fenotipte gösteremeyen ve çekinik olan gen.

RUBİNO:Kırmızı gözlü,kırmızı kuşlardır.Düz kırmızı ve al mozaik olarak görülebilir.
 

S
SATEN: Parlak renk

SELEKSİYON:Seçilim, ayıklama.

SLEF:Self” kuş tüm tüylerinde melanin pigmenti taşıyan kuştur

SU TURLARI: (Malinua) Klokkende ,Bollende ,Rollende

STAM:Stam kelime anlamı olarak soy , nesil , kabile anlamına gelmektedir, Malinua yarışmalarında stam kelimesi 4 lü takımlar için kullanılmaktadır
 

T
TAKSONOMİ:Organizmanları sınıflandırma bilimi (Taxonomy)

TÜR:Birbirlerine fevkalade benzerlik gösteren ve aralarında döllenerek kendilerine benzer döller meydana getirebilen bireyler topluluğudur. Türler sabit birimler olmayıp kendi içinde daha alt birimlere ayrılabilir. Eğer bir tür iki veya daha çok alttür veya varyete gibi alt taksonlara (yani canlıların sınıflamasında ele alınan herhangi iki grup) ayrılıyorsa buna "Politipik Tür" denilir. Eğer alt türe ayrılmıyorsa buna "Monotipik Tür" denilir. Bazı durumlarda iki tür morfolojik olarak tamamen birbirinin aynısı olmasına karşın, üreme bakımından tamamen birbirinden ayrılmışlardır. Böyle morfolojik olarak birbirlerinin aynı olduğu halde aralarında üreme engeli olan türlere "İkiz Türler" adı verilir. İngilizce’si Species.

TİCKED:Ticked” kuş, tek bir tane melanin pigmentli alana sahip kuştur ve bu alan 1 cm² lik alana sahip bir cisim ile kaplanabilecek büyüklüktedir
 

V
VARİEGATED:“Variegated” kuş “ticked” kuşa göre daha fazla melanin pigmentine sahiptir fakat gözle görülebilir bazı lipokrom tüylenme alanlarına sahiptir.

VARYASYON:Bir türün bireylerindeki aynı karakterin farklı şekilleri, değişiklik, çeşitlilik.

VİRÜS:Sadece içine girdiği bir başka hücre içinde yeniden üreyebilen ve hücresel yapısı olmayan canlı. Virüsler bir protein kılıfı içindeki nükleik asitlerden ibarettir. Bazılarınınsa basit bir zarı vardır. Virüsler çoğalmak için, içine girdikleri hücrenin sentezleme yeteneğinden yararlanır.

Z
ZİGOT:Döllenmiş yumurta hücresi

Hazırlayan : Ertuğrul Görüşük